Αρχαιολόγοι: «Η Αμφίπολη θα πάρει χρόνια»

Τις πρώτες μελέτες για την προστασία και συντήρηση του ταφικού μνημείου της Αμφίπολης και του περιβάλλοντος χώρου ενέκρινε την Τρίτη το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο.

Η άμεση προστασία του ταφικού μνημείου της Αμφίπολης και πιο μακροπρόθεσμα η αποκατάσταση του λόφου κατά το δυνατόν στην αρχική του μορφή αποτελούν τους βασικούς στόχους των μελετών συντήρησης και αναστήλωσης, που ενέκρινε ομόφωνα το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο το βράδυ της Τρίτης. Το ΚΑΣ εξέτασε συνολικά τέσσερις μελέτες, η εκτενέστερη εκ των οποίων αφορά την εκτέλεση προσωρινών χωματουργικών εργασιών για την εξασφάλιση των πρανών του τύμβου, του περιβόλου, των αναλημματικών τοίχων στην κορυφή του λόφου, καθώς και του ίδιου του μνημείου.

Το συνολικό έργο αποκατάστασης του λόφου Καστά έχει προϋπολογισμό 800.000 ευρώ και θα υλοποιηθεί σταδιακά σε βάθος χρόνου. Oμως, όπως υπογραμμίστηκε στη διάρκεια της συνεδρίασης, η λήψη μέτρων προστασίας θα πρέπει να ξεκινήσει το συντομότερο, πριν από την έναρξη των βροχοπτώσεων. Εξάλλου, όπως αναφέρεται και σε πρόσφατη ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού, η ταχύτατη αποχωμάτωση του λόφου και η εκτεταμένη χρήση εκσκαφικών μηχανημάτων το φθινόπωρο του 2014 είχαν ως αποτέλεσμα τη διατάραξη των πρανών και την αποδυνάμωση της αντιστήριξης του μνημείου, το οποίο απειλείται τόσο από τα όμβρια ύδατα, όσο και από τις μετακινήσεις γαιών.

Η εν λόγω μελέτη προβλέπει, μεταξύ άλλων, την προστασία των πρανών του τύμβου από καταρρεύσεις και ολισθήσεις, την ενίσχυση του περιβόλου, τη διευθέτηση της απορροής των ομβρίων, την προστασία των οπών από τις παλαιότερες ανασκαφές του αρχαιολόγου Δημήτρη Λαζαρίδη στον χώρο και την αναβάθμιση της εργοταξιακής οδού πάνω στον λόφο, η οποία θα είναι απαραίτητη για μελλοντικές εργασίες. Για τον σκοπό αυτό το υπουργείο έχει ήδη εξασφαλίσει 260.000 ευρώ, ενώ την πρόθεσή του να βοηθήσει με μηχανήματα και ανθρώπινο δυναμικό έχει διατυπώσει ο δήμαρχος Αμφίπολης.

Απούσα από την προχθεσινή συζήτηση ήταν, για λόγους υγείας, η ανασκαφέας του μνημείου, Κατερίνα Περιστέρη, η οποία με έγγραφό της ζήτησε να αναβληθεί η εξέταση της μελέτης, έτσι ώστε να παρίσταται και η ίδια. Μάλιστα, η κ. Περιστέρη εξέφρασε τις επιφυλάξεις της ως προς την πρόταση κατάχωσης, για λόγους ασφαλείας, μέρους του πώρινου περιβόλου – η οποία πάντως θα είναι αναστρέψιμη, αφού απώτερος στόχος των μελετητών είναι ο ταφικός περίβολος να είναι ορατός σε όλη του την έκταση. Τελικά, τα μέλη του ΚΑΣ έκριναν ότι κάθε αναβολή ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο το μνημείο και η συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε κανονικά.

«Οφείλουμε να προλάβουμε τον χειμώνα και να στηρίξουμε το μνημείο, αλλιώς δεν θα αντέξει», ανέφερε η Ευγενία Γατοπούλου, προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Αναστήλωσης του υπουργείου Πολιτισμού. Τη θετική γνωμοδότηση του Συμβουλίου έλαβαν, επίσης, οι προκαταρκτικές μελέτες για τη συντήρηση των δαπέδων του μνημείου και των επιχρισμάτων από τα μαρμάρινα τμήματα του θριγκού της τρίτης αίθουσας. Τα τρία ψηφιδωτά δάπεδα, με πιο εντυπωσιακή την περίτεχνη απεικόνιση της αρπαγής της Περσεφόνης στην τρίτη αίθουσα, διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση. Οσον αφορά τη χαρακτηριστική στρογγυλή «απώλεια» υλικού στο δάπεδο της τρίτης αίθουσας, οι ειδικοί εκτιμούν ότι το μεγαλύτερο μέρος της είναι δυνατόν να συμπληρωθεί με σωζόμενα θραύσματα. Η υποστήλωση του μνημείου και η συντήρηση των επιχρισμάτων, του γραπτού διακόσμου και των δομικών λίθων αποτελούν το αντικείμενο των μελετών που θα εξεταστούν από το Συμβούλιο σε επόμενες συνεδριάσεις.

Δημοσίευση: Καθημερινή
Ημερομηνία:3/9/2015

Η Αμφίπολη, οι ανασκαφές και η πολιτική εκμετάλλευση

Η αρχαιολόγος Δ. Κουτσούμπα που συγκέντρωσε με τον Δ. Πλάντζο υπογραφές επιστημόνων κατά της λογοκρισίας με αφορμή τις δηλώσεις Παλαγγιά, μιλά στο TheTOC.gr

«Υψώνουμε ένα τείχος και λέμε: οι επιστημονικές απόψεις δεν στοχοποιούνται, δεν λογοκρίνονται» με αφορμή την «αιρετική» διατύπωση της κυρίας ΄Ολγας Παλαγγιά ότι το μνημείο της Αμφίπολης δεν είναι μακεδονικών αλλά ρωμαϊκών χρόνων που βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα.

Στο TheTOC.gr μιλά ο άνθρωπος που είχε την πρωτοβουλία της συγκέντρωσης 140 υπογραφών στην επιστολή διαμαρτυρίας για «σεβασμό της επιστήμης που πάει μπροστά με ερωτήματα κι όχι με βεβαιότητες». Η Δέσποινα Κουτσούμπα καταθέτει επίσης και την προσωπική της άποψη ότι στην περίπτωση του μνημείου της Αμφίπολης υπήρξε λάθος επικοινωνιακή τακτική αλλά και σαφέστατη προσπάθεια της κυβέρνησης να αποπροσανατολίσει από άλλα ζητήματα. Η ίδια μιλά για κυβερνητική διαχείριση του μνημείου «από τη στιγμή που ο πρώτος ο οποίος χρονολόγησε τον τάφο (θυμίζω η κυρία Περιστέρη είχε χρονολογήσει τον περίβολο) ήταν ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς σε συνέντευξή του σε κυριακάτικη εφημερίδα ως μη όφειλε…»

Πίσω από την δήλωση – διαμαρτυρία 140 φοιτητών, μεταπτυχιακών, ανέργων, συνταξιούχων, μονίμων και καθηγητών «σε κάθε απόπειρα ποινικοποίησης της επιστημονικής άποψης και στοχοποίησης των όσων την εκφέρουν» με αφορμή την διατύπωση της Καθηγήτριας Κλασσικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών ότι ο τάφος «δείχνει» ρωμαϊκά χρόνια που κατηγορήθηκε, είναι η προαναφερθείσα Δέσποινα Κουτσούμπα, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ ΕΕΑ και ο Δημήτρης Πλάντζος, επ. καθηγητής κλασσικής αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Οι δυο αρχαιολόγοι είχαν την πρωτοβουλία να συγκεντρώσουν υπογραφές «ανθρώπων που έχουν την ίδια ανάγκη», όπως λέει στο TheTOC.gr η πρώτη. Μεταξύ αυτών συναντά κανείς ονόματα επιστημόνων εγνωσμένου κύρους, όπως οι κ.κ. Βαλαβάνης, Τιβέριος, Στεφανίδου – Τιβερίου και άλλοι που μπορεί να «τοποθέτησαν» το μνημείο σε άλλους χρόνους από την κυρία Παλαγγιά, αναγνωρίζουν, όμως, το δικαίωμα στον καθένα να λέει την άποψή του.

«Oχι, το κείμενο δεν είναι εναντίον της κυρίας Περιστέρη»

«Oταν η κυρία Παλαγγιά εκφέρει μια επιστημονική γνώμη και η αντιμετώπιση είναι ότι είναι… πράκτορας των Σκοπιανών (γιατί αυτό γράφτηκε σε κάποιες εφημερίδες και το αναπαρήγαγαν πάρα πολλά blogs), οφείλουμε να το στιγματίσουμε.

Φαντάζεστε μια κοινωνία που ένας επιστήμονας δεν μπορεί να εκφράσει την άποψή του διότι θα τον ρίξουν στην πυρά ή θα τον απολύσουν;», αναρωτιέται η κυρία Κουτσούμπα που έχει υπάρξει φέτος υποψήφια του ΑΝΤΑΡΣΥΑ για την Περιφέρεια Αττικής με το σχήμα Αντικαπιταλιστκή Ανατροπή.

«Oχι, το κείμενο δεν είναι εναντίον της κυρίας Περιστέρη», ξεκαθαρίζει η κυρία Κουτσούμπα αναφορικά με το ότι η υπεύθυνη της ανασκαφής καταφέρθηκε εναντίον συναδέλφων της που βγαίνουν στα media και αμφισβητούν τη χρονολόγηση του ευρήματός της (σ.σ. ως γνωστόν η κυρία Περιστέρη μιλά για Μακεδονικό τάφο). «Ολοι που υπογράφουμε αυτό το κείμενο έχουμε ένα πρόβλημα με τη διαχείριση που γίνεται από τα media που μιλούν για “Πόλεμο Αρχαιολόγων”. Αυτό το πρόβλημα έχουμε διότι τα media χρειάζονται βεβαιότητες. Τα media χρειάζονται την είδηση γρήγορα ενώ η ανασκαφή πηγαίνει αργά. Τα media χρειάζονται βεβαιότητες ενώ η ανασκαφή βγάζει ερωτήματα. Το υπουργείο προσπαθεί να προσαρμοστεί σε αυτό – γι’ αυτό έβαλε και σ’ αυτή τη θέση την κυρία Παναγιωταρέα που είναι δημοσιογράφος…. Επίσης δεν μπορεί οι επιστημονικές αντιλήψεις να βλέπονται ως εξυπηρετούσες αλλότρια συμφέροντα», λέει η κυρία Κουτσούμπα.

Αμφίπολη και επικοινωνία: η χαμένη ευκαιρία

«Εγώ προσωπικά αισθάνομαι ότι με την επικοινωνιακή διαχείριση της Αμφίπολης έχουμε χάσει μια ευκαιρία. Η ευκαιρία του ο κόσμος να εξοικειωθεί του τι είναι μια ανασκαφή, τους ρυθμούς της και ταυτόχρονα του ότι μια ανασκαφή δεν εμπεριέχει βεβαιότητες αλλά μέσα από ερωτήματα που απαντάει το χώμα παράγεται μια γνώση. Δυστυχώς αυτά αντί να παρουσιάζονται ως μια επιστημονική διαδικασία με ερωτήματα παρουσιάζονται ως βεβαιότητες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι Καρυάτιδες με προτεταμένα χέρια. Το υπουργείο έβγαλε δελτίο τύπου προτού ανακαλυφθούν ακόμα οι Καρυάτιδες ολόκληρες αναφέροντας ότι έχουν προτεταμένα χέρια σα να χορεύουν… συρτάκι. Μα πως; Τα χέρια ανακαλύφθηκαν δέκα μέρες μετά. Και έδωσαν στη δημοσιότητα αναπαράσταση του μνημείου όπου τις Σφίγγες τις παρουσίασαν ακέφαλες (όπως βρέθηκαν) και τις Καρυάτιδες με προτεταμένα χέρια (λες και το’ χουμε δεδομένο). Αυτό είναι αντιεπιστημονικό. ΄Η κάνεις αναπαράσταση του μνημείου όπως ήταν χθες ή αποτύπωση σχεδιαστική όπως είναι σήμερα».

«Διαψεύστηκε ο πρωθυπουργός»

Σύμφωνα με την κυρία Κουτσούμπα από τότε που ο πρωθυπουργός χρονολόγησε πρώτος τον τάφο υπήρξε μια σαφέστατη προσπάθεια της κυβέρνησης να αποπροσανατολίσει από άλλα ζητήματα, κάτι το οποίο δεν μπορεί πια να γίνει άλλο. Διότι δεν γίνεται για ενάμιση μήνα να είναι πρωτοσέλιδο η Αμφίπολη. «Ο πρωθυπουργός είχε πει ότι σε 15 μέρες θα ξέρουμε ποιος είναι ο νεκρός. Διαψεύστηκε διότι οι ρυθμοί της ανασκαφής δεν μπορούν να “κολλήσουν” στους ρυθμούς της κοινωνικής και πολιτικής πραγματικότητας που θέλει να διαμορφώσει ο καθένας», λέει η ίδια ξεκαθαρίζοντας ότι αυτές είναι προσωπικές της απόψεις που δεν έχουν καμία σχέση με το κείμενο των 140. Και καταλήγει: «Η κυβέρνηση δίνει έμφαση στην Αμφίπολη για να “ξεπλύνει” το γεγονός ότι πάρα πολλά μνημεία σ’ όλη τη χώρα δεν έχουν ούτε χρήματα για να αναστηλωθούν ενώ ταυτόχρονα και η ανασκαφή της Αμφίπολης μέχρι πέρσι δεν είχε πάρει χρήματα από το ΥΠΠΟ. Τα χρήματα που βγήκαν ως νούμερα αφορούσαν έργα ΕΣΠΑ για τα οποία έργα ΕΣΠΑ έχουν γίνει μελέτες από συναδέλφους αρχαιολόγους – δεν είναι χάρισμα. Αφορούσαν το Μουσείο, το Γυμνάσιο της Αμφίπολης κι όχι την ανασκαφή».

Οι υπογραφές των 140 συγκεντρώθηκαν σε μια ημέρα. Την Παρασκευή 10 Οκτωβρίου σύμφωνα με την κυρία Κουτσούμπα, θα δοθούν στη δημοσιότητα και άλλες υπογραφές (τόσες, ενδεχομένως και περισσότερες) διότι υπάρχουν Ελληνες και ξένοι αρχαιολόγοι – αγγλικά και Πανεπιστήμια των ΗΠΑ όπως το Μπέρκλεϊ – που θέλουν να συνυπογράψουν το κείμενο.

Πηγή: thetoc.gr
της Κατερίνας Λυμπεροπούλου
Δημοσίευση: 8/10/2014.

«Οι επιστημονικές απόψεις δεν ενοχοποιούνται και δεν λογοκρίνονται»: κείμενο στήριξης στην Όλγα Παλαγγιά

140 επιστήμονες από πολύ διαφορετικές αφετηρίες και με διαφορετικές απόψεις, φοιτητές, συμβασιούχοι, υπάλληλοι του ΥΠΠΟΑ, καθηγητές πανεπιστημίου, άνεργοι, εκφράζουν την αγανάκτησή τους για τη στοχοποίηση επιστημονικών απόψεων από τα ΜΜΕ. Με αφορμή τις επιθέσεις στην Όλγα Παλαγγιά ενώνουν τη φωνή τους για το αυτονόητο: την ελευθερία εκφοράς επιστημονικών απόψεων.

Το πλήρες κείμενο:

Όσοι και όσες υπογράφουμε αυτό το κείμενο, επιστήμονες που ασχολούμαστε με την πολιτισμική κληρονομιά, παρακολουθούμε με ιδιαίτερη ανησυχία τις –συνεχιζόμενες– επιθέσεις που δέχεται η καθηγήτρια κλασικής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κυρία Όλγα Παλαγγιά, με αφορμή τη διατύπωση από μέρους της μιας επιστημονικής υπόθεσης εργασίας σχετικά με το ανασκαπτόμενο μνημείο στην Αμφίπολη. Αντίστοιχες επιθέσεις για τις απόψεις τους δέχονται και άλλοι αρχαιολόγοι και ιστορικοί. Εκφράζουμε την απόλυτη αντίθεσή μας σε κάθε απόπειρα ποινικοποίησης της επιστημονικής άποψης και στοχοποίησης όσων την εκφέρουν.

Ανεξάρτητα από το αν κανείς συμφωνεί ή διαφωνεί με την όποια υπόθεση εργασίας, οι λοιδορίες, οι συκοφαντίες και οι απειλές, επώνυμες και ανώνυμες, εναντίον οποιουδήποτε επιστήμονα επιχειρεί να διατυπώσει καθαρά επιστημονικές απόψεις που φαίνεται να αντιβαίνουν στην επικρατούσα στα ΜΜΕ αντίληψη, δεν απειλούν μόνον την αρχή της ελευθερίας του λόγου την οποία, θεωρητικά έστω, αποδέχεται και τηρεί η χώρα μας• επιπλέον, υπονομεύουν τον ίδιο τον παιδευτικό ρόλο της ελληνικής πολιτισμικής κληρονομιάς, μετατρέποντάς την από αντικείμενο δημιουργικού διαλόγου σε στοιχείο σύγκρουσης και αντιπαλότητας.

Η αρχαιολογία, όπως άλλωστε και η ιστορία, βασίζει τα πορίσματά της σε μια εξαντλητική διαδικασία αναζήτησης, αμφισβήτησης και αναστοχασμού. Δεν επιζητούμε την απόλυτη αλήθεια, χτίζουμε πάνω στα ερωτήματα.

Με την παρέμβασή μας αυτή θα θέλαμε να παροτρύνουμε τόσο τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης όσο και το κοινό τους να αποδεχτούν τις ιδιαιτερότητες της επιστημονικής συζήτησης: ο ερευνητικός στοχασμός και ο επιστημονικός διάλογος μπορούν να μας οδηγήσουν στην καλύτερη κατανόηση του παρελθόντος, αλλά αδυνατούν να μετατρέψουν την ιστορική γνώση σε άτεγκτο και απαράβατο «καθεστώς αλήθειας».

Όπως και κάθε άλλο επιστημονικό πόρισμα, έτσι και οι δηλώσεις που αφορούν τις πρόσφατες αρχαιολογικές ανακαλύψεις υπόκεινται αναπόφευκτα στην κρίση της επιστημονικής κοινότητας. Η συνεχής επινόηση «εσωτερικών εχθρών» και «δολίων» κινήτρων πίσω από κάθε έκφραση ακαδημαϊκής παρρησίας όχι μόνον λειτουργεί ως πνευματική τροχοπέδη, αλλά και στερεί το ευρύ κοινό από αυτό ακριβώς το αγαθό που υποτίθεται ότι του εξασφαλίζει: την ανοικτή, απρόσκοπτη και ειλικρινή πρόσβαση στη γνώση.

ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ:

1. Αλεξάκη Μαρία, αρχαιολόγος – μουσειολόγος

2. Αλεξόπουλος Γιώργος, αρχαιολόγος, ΥΠΠΟΑ (Γ΄ ΕΠΚΑ)

3. Ανδρέου Αλέξανδρος, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Νομισματικό Μουσείο)

4. Ανδριανάκης Μιχάλης, επίτιμος διευθυντής Αρχαιοτήτων

5. Ανδριανοπούλου Παναγιώτα, εθνολόγος ΥΠΠΟΑ (ΔΙΝΕΠΟΚ)

6. Ανεζίρη Σοφία, επ. καθ. αρχαίας ιστορίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

7. Αποστολάκη Νατάσα, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (28η ΕΒΑ)

8. Αποστόλου Eυαγγελία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Νομισματικό Μουσείο)

9. Αργυρόπουλος Βασίλης, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΣΤ΄ ΕΠΚΑ)

10. Αριστοδήμου Γεωργία, δρ. ρωμαϊκής αρχαιολογίας

11. Ασλανίδης Αλέξανδρος, συμβασιούχος αρχαιολόγος

12. Βαλαβάνης Πάνος, καθ. κλασικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

13. Βαρλάς Μιχάλης, ιστορικός (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού)

14. Βασιλάκης Αντώνης, επίτιμος διευθυντής Αρχαιοτήτων

15. Βασιλογάμβρου Αδαμαντία, επίτιμη διευθύντρια Αρχαιοτήτων

16. Βενιέρη Γιάννα, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Νομισματικό Μουσείο)

17. Βεργάκη Αναστασία, μεταπτυχιακή φοιτήτρια αρχαιολογίας ΕΚΠΑ

18. Βεροπουλίδου Ειρήνη, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού)

19. Βλίζος Σταύρος, λέκτορας κλασικής αρχαιολογίας (Ιόνιο Πανεπιστήμιο)

20. Βοσνίδης Πάνος, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Βυζαντινό Μουσείο)

21. Γαβριλάκη Ειρήνη, αρχαιολόγος, Τμηματάρχης Μουσείων, Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων, ΥΠΠΟΑ (ΚΕ΄ ΕΠΚΑ)

22. Γαγανάκης Κώστας, αν. καθ. νεώτερης ιστορίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

23. Γαρδίκα Κατερίνα, αν. καθ. νεώτερης ιστορίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

24. Γιαλαμά Σοφία, απόφοιτος Ιστορικού Αρχαιολογικού, Τμηματάρχης Προσωπικού ΥΠΠΟΑ

25. Γιόρκα Νικολάου, ιστορικός ΥΠΠΟΑ (Νομισματικό Μουσείο)

26. Γκότσης Στάθης, ιστορικός ΥΠΠΟΑ (ΒΧΜ), πρόεδρος Ενιαίου Συλλόγου Υπαλλήλων ΥΠΠΟΑ

27. Γρατσία Ειρήνη, αρχαιολόγος, συντονίστρια MONUMENTA

28. Δάβος Γιώργης-Βύρων, επισκέπτης καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης (Μπρέρα, Ιταλία) και Φιλοσοφίας της Γλώσσας (Βίγο, Ισπανία)

29. Δακουρά-Βογιατζόγλου Όλγα, συνταξιούχος αρχαιολόγος (Α΄ΕΠΚΑ)

30. Δαμάσκος Δημήτρης, επ. καθ. κλασικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Πατρών)

31. Δρανδάκη Αναστασία, επιμελήτρια της Βυζαντινής Συλλογής, Μουσείο Μπενάκη

32. Δρελιώση Tασία, συνταξιούχος αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ

33. Θεοδωρίδης Κώστας, συμβασιούχος αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΔΕΑΜ)

34. Ιωσήφ Παναγιώτης, αρχαιολόγος, γενικός γραμματέας της Βελγικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών

35. Κακαβάς Γεώργιος, διευθυντής Νομισματικού Μουσείου & αναπληρωτής διευθυντής Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, ΥΠΠΟΑ

36. Κακαβογιάννη Όλγα, επίτιμη διευθύντρια Αρχαιοτήτων

37. Κακαβογιάννης Ευάγγελος, επίτιμος διευθυντής Αρχαιοτήτων

38. Καλαϊτζή Μύρινα, Αρχαιολόγος, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

39. Κανελλόπουλος Χρύσανθος, λέκτορας κλασικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

40. Κανίνια Εριφύλη, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΚΒ ΕΠΚΑ)

41. Καπιζιώνη Ανδρονίκη, προϊσταμένη Τμήματος Συντήρησης ΥΠΠΟΑ (ΕΠΣΒΕ)

42. Καραγιαννόπουλος Χρήστος, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΛΔ΄ ΕΠΚΑ)

43. Καραμανωλάκης Βαγγέλης, λέκτορας ιστορίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

44. Καρλιάμπας Γιάννης, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ

45. Κασιμάτη Μαριλένα, επιμελήτρια Εθνικής Πινακοθήκης

46. Κατάκης Στέλιος, λέκτορας κλασικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

47. Κατερίνα Κωνσταντινίδου, επ. καθηγήτρια νεώτερης ιστορίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

48. Κατσιαμπούρα Γιάννα, ιστορικός επιστημών, ΙΙΕ/Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

49. Κονιώτη Μαρία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΔΑΒΜΜ)

50. Κονόρτας Παρασκευάς, αν. καθηγητής νεώτερης ιστορίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

51. Κοπανιάς Κώστας, λέκτορας προϊστορικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

52. Κοσμίδης Δημήτρης, κοινωνικός ανθρωπολόγος, ιστορικός

53. Κουμνά Αγγελική, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Διεύθυνση Αναστήλωσης Νεωτέρων και Συγχρόνων Μνημείων)

54. Κουρσούμης Σωκράτης, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΛΖ΄ ΕΠΚΑ)

55. Κουσουρής Δημήτρης, ιστορικός (Universität Konstanz, Γερμανία)

56. Κουτσούμπα Δέσποινα, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (EEA)

57. Κουτσουμπού Μαρία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΚΑ΄ ΕΠΚΑ)

58. Κουφού Αγγελική, ιστορικός

59. Κρίγκα Δήμητρα, αρχαιολόγος, δρ. προϊστορικής αρχαιολογίας

60. Κριτζάς Χαράλαμπος, επίτιμος διευθυντής Επιγραφικού Μουσείου

61. Λαλάκη Δέσποινα, κοινωνιολόγος (The New School University, Η.Π.Α.)

62. Λαμπροπούλου Δήμητρα, λέκτορας ιστορίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

63. Λεκάκης Στέλιος, αρχαιολόγος – σύμβουλος διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς RA CAA-UCL

64. Λένη Μαρία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΔΑΝΣΜ)

65. Λιάκος Αντώνης, τ. καθηγητής νεώτερης ιστορίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

66. Λοΐζου Ευγενία, μεταπτυχιακή φοιτήτρια προϊστορικής αρχαιολογίας ΑΠΘ

67. Μαζαράκης Αινιάν Αλέξανδρος, καθ. κλασικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας)

68. Μανιάτη Ευαγγελία, συμβασιούχος αρχαιολόγος, αντιπρόεδρος σωματείου εργαζομένων ΥΠΠΟΑ Λακωνίας

69. Μαρή Μαρία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (13η ΕΒΑ)

70. Μαρκέτου Τούλα, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΚΒ΄ ΕΠΚΑ)

71. Ματάλας Παρασκευάς, ιστορικός (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

72. Μαυράκη – Μπαλάνου Μαρία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΚΓ΄ΕΠΚΑ)

73. Μητσοπούλου Χριστίνα, δρ. αρχαιολόγος (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας)

74. Μιχαηλίδου Πέγκυ, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Γ΄ΕΠΚΑ)

75. Μούλιου Μάρλεν, λέκτορας μουσειολογίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

76. Μουλλού Δωρίνα, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΔΙΠΚΑ)

77. Μουνδρέα-Αγραφιώτη Aντίκλεια, αναπληρώτρια καθηγήτρια προϊστορικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας)

78. Μπακάλης Βασίλης, συντηρητής αρχαιοτήτων ΥΠΠΟΑ (Βυζαντινό Μουσείο)

79. Μπάρα Αθανασία, ιστορικός οικονομολόγος

80. Μπαρδάνη Βούλα, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Γ ΕΠΚΑ)

81. Μπαχλάς Βησσαρίων, αρχαιολόγος ΥΠ.ΠΟ.Α. (Ε.Π.Σ.Β.Ε.)

82. Μπενάκη Ελένη, αρχαιολόγος του ΑΠΘ σε διαθεσιμότητα-κινητικότητα,Υπουργείο Παιδείας

83. Μπιργάλιας Νίκος, επ. καθηγητής αρχαίας ιστορίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

84. Μπιρμπίλη Ελένη, συγγραφέας

85. Μπούμπουλη Φανή, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Βυζαντινό Μουσείο)

86. Μπουρνιάς Λεωνίδας, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Γ ΕΠΚΑ)

87. Νικολακοπούλου Αντωνία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Νομισματικό Μουσείο)

88. Νικολόπουλος Βαγγέλης, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Β΄ ΕΠΚΑ)

89. Ντόβα Ανθή, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Β΄ΕΠΚΑ)

90. Παλαιοθόδωρος Δημήτρης, επ. καθηγητής κλασικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας)

91. Παπαδάτος Γιάννης, επ. καθηγητής προϊστορικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

92. Παπαδόπουλος Αλέξανδρος, βοηθός λέκτορα πολιτισμικών σπουδών (Liverpool Hope University)

93. Παπαδοπούλου Πέπη, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΚΖ” ΕΠΚΑ)

94. Παπαθανασίου Ευάγγελος, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (10η ΕΒΑ)

95. Παπασταματίου Κλεοπάτρα, συντηρήτρια αρχαιοτήτων (συνταξιούχος υπάλληλος ΥΠΠΟΑ, ΔΣΑΝΜ)

96. Παπούδας Δημήτρης, έκτακτος αρχαιολόγος, απ. πρόεδρος Συλλόγου Εκτάκτων Αρχαιολόγων

97. Πιανάλτο Άννα, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Βυζαντινό Μουσείο)

98. Πιπέλια Ελένη, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΔΙΤΕΠΠΑ)

99. Πλάντζος Δημήτρης, επ. καθ. κλασικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

100. Πλάτων Λευτέρης, αν. καθηγητής προϊστορικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

101. Πλιάτσικα Βασιλική, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΓΔΑΠΚ)

102. Πουλάκη Έφη, υπό συνταξιοδότηση διευθύντρια ΥΠΠΟΑ (ΚΖ ΕΠΚΑ)

103. Ραυτοπούλου Στέλλα, αρχαιολόγος, Β΄ ΕΠΚΑ

104. Σακαλή Όλγα, αρχαιολογος ΥΠΠΟΑ (ΔΙΤΠΠΑ), πρόεδρος Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων

105. Σαμπανοπούλου Λίλα, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (9η ΕΒΑ)

106. Σαπουνά -Σακελλαράκη Έφη, επίτιμη έφορος αρχαιοτήτων Ευβοίας

107. Σαρικάκη Βούλα, Αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΓΔΑΠΚ)

108. Σειρηνίδου Βάσω, επ. καθ. νεώτερης ιστορίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

109. Σημαντώνη-Μπουρνιά Εύα, επ. καθηγήτρια κλασικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

110. Σίκλα Ευαγγελία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Γ” ΕΠΚΑ)

111. Σκαφιδά Ευαγγελία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΙΓ” ΕΠΚΑ)

112. Σούλιου Αναστασία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΔΤΠΠΑ)

113. Σταματέλου Άρτεμις, αρχαιολόγος-μουσειολόγος

114. Σταρίδα Λιάνα, αρχαιολόγος, συνταξιούχος ΥΠΠΟΑ (13η ΕΒΑ)

115. Στεφανίδου-Τιβερίου Θεοδοσία, καθηγήτρια κλασικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης)

116. Στεφανοπούλου Έλενα, υποψήφια διδάκτωρ αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Southampton)

117. Στρατούλη Γεωργία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΚΘ΄ ΕΠΚΑ)

118. Τιβέριος Μιχάλης, ακαδημαϊκός, καθηγητής κλασικής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης)

119. Τιγγινάγκα Γιάννα, αρχιτέκτων, συνταξιούχος ΥΠΠΟΑ (ΔΑΑΜ)

120. Τριανταφυλλίδης Iωάννης, άνεργος αρχαιολόγος

121. Τσακιράκης Ευάγγελος, αρχαιολόγος & απόφοιτος ΕΣΔΔ, ειδικός επιστήμονας Συνηγόρου του Πολίτη

122. Τσιποπούλου Μεταξία, δρ. επίτιμη διευθύντρια ΥΠΠΟΑ

123. Τσουλάκου Μαρία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΛΗ ΕΠΚΑ)

124. Τσώτα Ευαγγελία-Βασιλική, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Νομισματικό Μουσείο)

125. Φαϊτάκη Στέλλα, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (3η ΕΒΑ)

126. Φακιολά Μαρία, λαογράφος-εθνολόγος ΥΠΠΟΑ

127. Φανουράκης Σήφης, αρχιτέκτονας ΥΠΠΟΑ (ΥΝΕΜΤΕΚ)

128. Φανταουτσάκη Χαρούλα, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΚΒ΄ ΕΠΚ)

129. Φλώρου Πόπη, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΔΒΜΑ)

130. Φωτοπούλου Σταυρούλα, λαογράφος-εθνολόγος, Αν. Δ/ντρια ΔΙΝΕΠΟΚ

131. Χαμηλάκη Κατερίνα, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (22η ΕΒΑ)

132. Χαμηλάκης Γιάννης, καθηγητής αρχαιολογίας (Πανεπιστήμιο Southampton)

133. Χαραλαμπίδης Δημήτρης, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΔΕΑΜ)

134. Χουντάση Μαρία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (Γ” ΕΠΚΑ)

135. Χουρμουζιάδη Νάσια, μουσειολόγος (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

136. Χρήστος Κουτσοθανάσης, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΔΤΠΠΑ)

137. Χριστοδουλίδης Νίκος, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΚΒ” ΕΚΠΑ)

138. Χρυσάφη Μαρία, αρχαιολόγος ΥΠΠΟΑ (ΛΑ΄ ΕΠΚΑ)

139. Ψάλτη Αθανασία, διευθύντρια Ι΄ΕΠΚΑ

140. Ψωμά Ελένη, αν. καθηγήτρια αρχαίας ιστορίας (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

Πηγή: left.gr
Δημοσίευση: 7/10/2014.

Οι αρχαιολόγοι που μας απογοήτευσαν

Με αφορμή τα μπουγαδόνερα της Αμφίπολης

Όσο κρατάει ο πόλεμος των βεβιασμένων και αλληλοσυγκρουόμενων σεναρίων χωρίς θεμέλια, το μόνο που πετυχαίνουμε είναι να υπονομεύεται στο συλλογικό υποσυνείδητο η (όποια) σημασία του μνημείου πριν ακόμη το δούμε καν ολόκληρο

Η Αμφίπολη πουλάει. Λίγο ο σοβινιστικός παραληρηματικός πυρετός για ένα γιγαντιαίο μακεδονικό (;) τάφο (;) που βρέθηκε στην από δω μεριά των συνόρων και λίγο το σύνδρομο «Indiana Jones», που γαργαλάει τη φαντασία με ασύμμετρες ανακαλύψεις (από μπαούλα με χρυσό και πολύτιμους λίθους σαν αυτά στο «Νησί των Θησαυρών» μέχρι το ανέπαφο σώμα του πρώτου εξωγήινου που κατέβηκε να πολεμήσει στο πλευρό του Μέγα Αλέξανδρου με λέιζερ) δεν θέλει πολύ για να μετατραπεί μια αρχαιολογική ανασκαφή, με πολύ ενδιαφέροντα και σπάνια χαρακτηριστικά είναι η αλήθεια, σε μπανάλ σήριαλ σαν το Μπρούσκο.

Ενώ, όμως, καταλαβαίνω να σηκωθεί κονιορτός από ανίδεη παραφιλολογία στα τηλεοπτικά παράθυρα, στα blogs, ακόμη και στις κάποτε έγκυρες εφημερίδες που τώρα κυνηγούν την κυκλοφορία για την επιβίωση, κι ενώ πολιτική ηγεσία, τοπικοί άρχοντες και Άννα Παναγιωταρέα έχουν κάθε συμφέρον και κληρονομικό (αν κρίνουμε από το παρελθόν τους) δικαίωμα στην αισιόδοξη υπερβολή, στον πρωθύστερο ενθουσιασμό και στην επικοινωνιακή ευφορία, εντούτοις με τίποτα δεν συγχωρείται ο αντιεπιστημονικός, αντιεπαγγελματικός και εν τέλει κομπλεξικός και μισαλλόδοξος τρόπος που διάφοροι αρχαιολόγοι βγαίνουν και λένε δημόσια το μακρύ και το κοντό τους για την Αμφίπολη σαν κοινές Κατίνες

Η αρχαιολογία είναι σαν τα Lego: ένα τουβλάκι γνώσης να τοποθετήσεις στραβά επειδή βιάστηκες και κινδυνεύει να καταρρεύσει από στατική ανεπάρκεια ολόκληρο το οικοδόμημα της ιστορίας του κόσμου

Σε μια χώρα όπου οι άνθρωποι διακατέχονται γενικά από έναν μεσογειακού τύπου παροξυσμό και ενθουσιασμό, η αρχαιολογία ήταν επί δεκαετίες ο σοβαρός επιστημονικός κλάδος που διαφήμιζε την υπομονή και την καρτερία. Και ασκούσε αυτές τις αρετές όχι με τις ώρες, αλλά με τα χρόνια, μέσα σε ήσυχα σαν εκκλησίες εργαστήρια, όπου τρεις άνθρωποι ξεσκόνιζαν με ένα πινέλο και αγάπη, σιγά σιγά, το ίδιο θραύσμα μέχρι να αποκαλύψει τα σημαντικά ή ασήμαντα μυστικά του.

Όσο πιο προσεκτικός ήταν ο αρχαιολόγος στις προβλέψεις, στην έρευνα, στις διατυπώσεις και στα συμπεράσματά του, τόσο πιο σεβάσμιος στο συνάφι του. Γιατί –μην ξεχνιόμαστε- η αρχαιολογία είναι σαν τα Lego: ένα τουβλάκι γνώσης να τοποθετήσεις στραβά επειδή βιάστηκες και κινδυνεύει να καταρρεύσει από στατική ανεπάρκεια ολόκληρο το οικοδόμημα της ιστορίας του κόσμου

Κάτι μεσολάβησε, όμως, και στην περίπτωση της Αμφίπολης όλη αυτή η χρήσιμη «τυπολατρία» ξεχάστηκε. Πανεπιστημιακοί καθηγητές με τίτλους και περγαμηνές, αρχαιολόγοι με πείρα (και χωρίς), ακόμη και το History Channel με τη συνδρομή του διάσημου αιγυπτιολόγου (!!!) Άντριου Τσανγκ, άρχισαν να διατυπώνουν δίχως αυτοσυγκράτηση τις απόψεις, τις ενστάσεις ή τις καταγγελίες τους, που για να μην τις πω αυθαίρετες, θα τις αποκαλέσω «πρόχειρες», αφού διατυπώνονται χωρίς ιδιαίτερη σπουδή και εξ αποστάσεως, με μόνο σημείο αναφοράς πέντε κακοφωτισμένες φωτογραφίες και μια εντελώς επιστημονική... διαίσθηση

Εννοείται, βέβαια, ότι από την εποχή της ασκητικής και προσεκτικής στα λόγια σχολής του Μανώλη Ανδρόνικου έχουν περάσει έτη φωτός. Γι' αυτό και δεν μου φάνηκε παράξενο (ίσως λίγο αστείο μόνο) που η Αμφίπολη απέκτησε από τις πρώτες μέρες γραφείο τύπου και pr την Άννα Παναγιωταρέα. Όμως, με έπιασε μια στενοχώρια, όταν τη στιγμή κιόλας που στον ορίζοντα εμφανίστηκε ένα ψηλό κύμα δημοσιότητας, αρκετοί αρχαιολόγοι έτρεξαν να το καβαλήσουν σαν αγριεμένοι έφηβοι σέρφερ. Να ποντάρουν κι εκείνοι τα ρέστα τους στη μία ή στην άλλη θεωρία (μακεδονικός ή ρωμαϊκός, συλημένος ή ασύλητος, της Ολυμπιάδας, της Ρωξάνης ή του Νέαρχου, τάφος ή ιερό;) με τον ίδιο ρουλέτα τρόπο που το κάνουν μερικές φορές και οι σεισμολόγοι: 50% πιθανότητες να γίνει καταστροφικός σεισμός – και φυσικά 50% να μη γίνει.

Στην εποχή του selfie, δεν περίμενα βέβαια οι αρχαιολόγοι να είναι λιγότερο ματαιόδοξοι και εγωκεντρικοί από όλους εμάς τους υπόλοιπους. Τους το 'χα να βγουν με χαρά σε όποιο τηλεοπτικό παράθυρο κι αν τους προσφερθεί. Θα ήλπιζα, όμως, να κρατήσουν τα προσχήματα

Ίσως –δεν ξέρω- να υποβόσκει στη συγκεκριμένη περίπτωση και μια έλλειψη σεβασμού με προσωπικά χαρακτηριστικά. Μοιάζει να μην την έχουν και πολύ σε εκτίμηση την κα Περιστέρη-Κροφτ (από το Lara Croft) όλοι αυτοί οι άσπονδοι συνάδελφοι, γι' αυτό και τολμούν να την κοντράρουν πρώιμα και ανοιχτά, βγάζοντάς της τη γλώσσα με τις κραυγαλέες διαφωνίες τους. Όμως, τι να κάνουμε που σε εκείνη έτυχε η συγκεκριμένη ανασκαφή κι όχι σε εκείνους; Δεν έχω πραγματικά ιδέα αν είναι η ultra-κατάλληλη, αλλά αποδέχομαι κι εγώ και το πανελλήνιο πως είναι η από την τυφλή μοίρα εκλεκτή. Οπότε κάθε αντίπαλη αρχαιολογική ιαχή, η οποία δεν συνοδεύεται από αδιάσειστα στοιχεία, συγγνώμη, αλλά θα μοιάζει προς το παρόν με μένος, εμπάθεια και ζήλια -ακόμη κι αν αργότερα αποδειχθεί εκ του αποτελέσματος δικαιολογημένη.

Στην εποχή του selfie, δεν περίμενα βέβαια οι αρχαιολόγοι να είναι λιγότερο ματαιόδοξοι και εγωκεντρικοί από όλους εμάς τους υπόλοιπους. Τους το 'χα να βγουν με χαρά σε όποιο τηλεοπτικό παράθυρο κι αν τους προσφερθεί. Θα ήλπιζα, όμως, να κρατήσουν τα προσχήματα. Να περιμένουν, δηλαδή, στωικά την κυρία Περιστέρη στη γωνία, ακονίζοντας εντωμεταξύ τα νύχια και τα επιχειρήματά τους, κι όταν (αν...) ο τάφος (τάφος;;;) αποδειχθεί άδειος, ρωμαϊκός, ήσσονος σημασίας νεκρού, να τορπιλίσουν τη γυναίκα με το αστείο καπελάκι, επειδή από τη χαρά της βιάστηκε είναι η αλήθεια κι αυτή η γλυκούλα να πει δυο φαντασμένες κουβέντες παραπάνω (βλ. για παράδειγμα, «του αρχιτέκτονα Δεινοκράτη»). Λόγια που έδειχναν με το δάχτυλο Μεγαλέξανδρους και καταραμένα φίδια.

Τώρα, όμως, κι όσο κρατάει ο πόλεμος των βεβιασμένων και αλληλοσυγκρουόμενων σεναρίων χωρίς θεμέλια, το μόνο που πετυχαίνουμε είναι να υπονομεύεται στο συλλογικό υποσυνείδητο η (όποια) σημασία του μνημείου πριν ακόμη το δούμε καν ολόκληρο. Και θα πρέπει στο τέλος να είναι πολύ υπέρμετρα σπουδαίο και τίγκα στους θησαυρούς για να καπελώσει την ίδια τη φθοροποιό ίντριγκα που ξεσήκωσε. Όχι μόνο, δηλαδή, να βρούμε τον ένοικο, αλλά μη σου πω να τον βρούμε και ζωντανό.

Τι κρίμα... Λες και ξεθάβουμε κάθε μέρα 3-4 αρχαία δωμάτια με ταβάνι, πάτωμα και ορθομαρμάρωση στους τοίχους. Λες και βγαίνουν στο φως δυο Καρυάτιδες, γλυπτά ολόκληρα, κάθε τόσο λίγο.

Πηγή: lifo
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΑΚΟΥΜΗΣ
Δημοσίευση: 2/10/2014.

"Πόλεμος» γύρω από τον τύμβο"

H... μάχη της Αμφίπολης συνεχίζεται στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας, όπως και όλες οι εξελίξεις που αφορούν την ανασκαφή

Η ίδια η ανασκαφέας, Κατερίνα Περιστέρη, είχε αποφύγει όλες τις τελευταίες εβδομάδες να παρέμβει και να απαντήσει στις λογής εικασίες που έχουν διατυπωθεί γύρω από το ταφικό μνημείο, επαναλαμβάνοντας ότι «θα μιλήσει η ίδια η ανασκαφή». Ομως η ανακοίνωση της Ενωσης Ελλήνων Αρχαιολόγων την περασμένη εβδομάδα, που διατύπωνε αιχμές για τον τρόπο που εκτελείται, προκάλεσε την αντίδραση της κ. Περιστέρη. Με μια επιστολή της απάντησε δείχνοντας την ενόχλησή της, τονίζοντας ότι η ανασκαφή διεξάγεται με τον καλύτερο επιστημονικό τρόπο από μια αξιόλογη ομάδα συνεργατών διαφόρων ειδικοτήτων.

Λίγες μέρες μετά και ενώ αρκετοί επώνυμοι από τον χώρο της αρχαιολογίας συνέχιζαν να διατυπώνουν λογής εικασίες -από το ποιον κρύβει ο τάφος μέχρι να τον προσδιορίζουν αυθαίρετα στους ρωμαϊκούς χρόνους-, ζήτησε να έχει η ίδια μια συνάντηση με τους δημοσιογράφους και να δώσει απαντήσεις. Να θυμίσουμε ότι όταν το καλοκαίρι του 2013 κάποια ΜΜΕ και αρχαιολογούντες είχαν στήσει έναν χορό με ανεύθυνες πληροφορίες, κάνοντας λόγο για «τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου» η ίδια είχε αντιδράσει έντονα, ζητώντας να δείξουν σοβαρότητα, τονίζοντας ότι είναι αντιεπιστημονικά και επικίνδυνα τα περί τάφου του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Και αυτήν τη φορά η κ. Περιστέρη ζήτησε αυτοσυγκράτηση, επικρίνοντας όσους μιλάνε χωρίς να έχουν δει καν την ανασκαφή ή να έχουν κάποια επαφή μαζί της.

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΕΡΙΣΤΕΡΗ, Υπεύθυνη ανασκαφών Αμφίπολης
«Μνημείο του 4ου π.Χ. αιώνα»

«Το να πει ένας επιστήμονας, και μάλιστα αρχαιολόγος, ποιος είναι μέσα δεν έχει νόημα γιατί δεν το ξέρουμε. Προχωρούμε βήμα βήμα, και βλέπουμε», ήταν η απάντηση της Κ. Περιστέρη αναφορικά με το ποιον κρύβει ο τάφος και συνέστησε υπομονή και αυτοσυγκράτηση. Για το αν ο τάφος είναι συλημένος, είπε ότι οι όλοι οι θάλαμοι είναι γεμισμένοι με χώμα και υπάρχουν σφραγισματα που δείχνουν ότι έγινε αγώνας ώστε να μην μπορεί να εισχωρήσουν άνθρωποι, και διατυπώνει την υπόθεση ότι αν μπήκαν τυμβωρύχοι στα αρχαία χρόνια, «δεν θα πήγαιναν μακριά». Οσο για τη χρονολόγηση του μνημείου, είναι κατηγορηματική, προσδιορίζοντάς τη στο τελευταίο τέταρτο του 4ου π.Χ. αιώνα (από το 325 ως το 300 π.Χ.).

ΜΙΧΑΛΗΣ ΤΙΒΕΡΙΟΣ, Καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας ΑΠΘ, ακαδημαϊκός
Μοναδικός ο τάφος

Το βέβαιο είναι ότι πρόκειται για έναν μοναδικό τάφο σε μέγεθος και μορφή. Από εκεί και πέρα, είναι γνωστό από ιστορικές πηγές ότι ο Αλέξανδρος ο Γ' δεν ετάφη στη Μακεδονία. Αλλά ακόμα και εάν συνέβαινε αυτό, η ταφή του θα γινόταν στις Αιγές, όπου βρίσκονται οι τάφοι των βασιλιάδων της Μακεδονίας, όχι στην Αμφίπολη», έχει δηλώσει χωρίς να αποκλείει να ανήκει ο τάφος στη Ρωξάνη ή στον γιο της Αλέξανδρο Δ'.

ΟΛΓΑ ΠΑΛΑΓΓΙΑ, Καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας στο Πανεπ. Αθηνών
Στη ρωμαϊκή εποχή
«Οι Σφίγγες και οι Καρυάτιδες είναι στοιχεία ικανά για να "κλειδώσουν"» τη χρονολόγηση του μνημείου στη ρωμαϊκή εποχή. Θέλω επίσης να επισημάνω την ομοιότητα του τύμβου Καστά με το Μαυσωλείο του Οκταβιανού (μετέπειτα Αυγούστου) στη Ρώμη. Το Μαυσωλείο χτίστηκε γύρω στο 28 π.Χ. και έχει τη μορφή τύμβου όπου τα χώματα συγκρατούνται από τοιχοδομία. Στην κορυφή του υπήρχε μνημείο, στην προκειμένη περίπτωση άγαλμα του Αυγούστου». Οσο για το ποιος θα μπορούσε να έχει ταφεί στην Αμφίπολη, είναι κατηγορηματική: «Οι πεσόντες από τη μάχη των Φιλίππων».

ΑΓΓΕΛΟΣ ΔΕΛΗΒΟΡΡΙΑΣ, Καθηγητής στο Παν. Αθηνών, διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη
Δεν ξεπερνά τον 4ο αιώνα
Κατά την ταπεινή μου γνώμη όλο αυτό το εύρημα είναι σύγχρονο, κατασκευάστηκε ολόκληρο την ίδια εποχή. Τα αρχιτεκτονικά και τα πλαστικά του στοιχεία είναι της ίδιας εποχής, που δεν ξεπερνάει τον 4ο π.Χ. αιώνα. Το εύρημα είναι από τα συγκλονιστικότερα των τελευταίων δεκαετιών. Δεν υπάρχει ουδεμία αμφιβολία», έχει πει σε μια από τις σπάνιες συνεντεύξεις του, ενώ για τον ένοικο του τάφου εκτίμησε: «Είναι βέβαιο ότι στο ταφικό μνημείο είναι θαμμένος άνθρωπος από το στενό περιβάλλον του Μεγάλου Αλεξάνδρου».

ΜΑΝΟΛΗΣ ΚΟΡΡΕΣ, Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ, αρχιτέκτονας
Πραγματικά πολύτιμος
«Ο τάφος αυτός είναι ο μεγαλύτερος του είδους του στην Ελλάδα. Τα αρχιτεκτονικά του σχέδια και η ποιότητά τους τον καθιστούν πραγματικά πολύτιμο. Αν είναι συλημένος, δεν θα βρεθεί η κοσμηματοθήκη. Μπορεί να βρεθούν, όμως, άλλα αντικείμενα, όπως μαρμάρινα έπιπλα. Τα αρχιτεκτονικά στοιχεία του πάντως είναι καταπληκτικά», δήλωσε, ενώ αναφορικά με τις Καρυάτιδες έχει επισημάνει ότι διαχρονικά συμβολίζουν τον θάνατο και τον τάφο.

ΜΑΪΚΛ ΓΟΥΝΤ, Βρετανός ρεπόρτερ και ερευνητής του BBC, συγγραφέας
Ασύλητος ο τάφος
«Ο Μέγας Αλέξανδρος σχεδίαζε περισσότερους από έναν τάφους για τον εαυτό του και εν πάση περιπτώσει η επιθυμία του ήταν να ταφεί στη Βαβυλώνα και όχι στην Αλεξάνδρεια. Προσωπικά υποθέτω, και φυσικά είναι μόνο υπόθεση, ότι ο τάφος στην Αμφίπολη είναι κάποιου από τους διαδόχους ή τους αντιβασιλείς του Μεγάλου Αλεξάνδρου και δεν ανήκει σε μέλος ή μέλη της άμεσης οικογένειάς του», δήλωσε σε συνέντευξή του στο «Εθνος» και για το ενδεχόμενο σύλησής του, ανέφερε: «Αν ο τάφος είχε συληθεί, τότε αντικείμενά του θα είχαν βρεθεί σε συλλογές, καθώς και σε μουσεία του εξωτερικού»

ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΠΑΛΙΑΔΕΛΗ, Καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας στο ΑΠΘ
Νομίζω ότι έχει συληθεί
«Είναι απίθανο το σενάριο της χρονολόγησης του μνημείου στα ρωμαϊκά χρόνια. Αν βρεθούν οστά, θα έχουμε το φύλο και την ηλικία του νεκρού και έτσι θα αποκλειστεί κάποιος και θα ενισχυθεί το σενάριο για κάποιον άλλον. Πρέπει να ήταν πολύ σημαντικός ή πολλοί σημαντικοί άνθρωποι μέσα στον τάφο. Είναι η πρώτη φορά που εντοπίζονται θάλαμοι μακεδονικών τάφων με άμμο μέχρι την οροφή. Επιπροσθέτως στους δύο θαλάμους υπάρχει μια περίεργη διαταραχή, καθώς και τρύπες σε σημεία των διαφραγματικών τοίχων που δεν δικαιολογούνται. Νομίζω ότι έχει συληθεί ο τάφος»

ΠΕΤΡΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ, Διευθυντής των ανασκαφών στην αρχαία Μεσσήνη
Μεγάλος στρατηγός
«Ο Αλέξανδρος ο Μέγας θάφτηκε στην Αλεξάνδρεια. Ο,τι άλλο ακούγεται είναι ένα φιάσκο. Ο τύμβος Καστά είναι ο μεγαλύτερος τύμβος που έχει βρεθεί ποτέ στην Ελλάδα. Το εύρημα είναι εντυπωσιακό. Ακριβώς επειδή ο τύμβος είναι κολοσσιαίος, μπορεί να κρύβει στην «καρδιά» του απείραχτα μνημεία. Πιστεύω πως είναι ο τάφος ενός μεγάλου στρατηγού που έχει σχέση με τον Μέγα Αλέξανδρο, ένας μακεδονικός τάφος ενός εταίρου του μεγάλου στρατηγού. Αποκλείω ότι εκεί βρίσκονται η Ρωξάνη και ο γιος του Μεγάλου Αλεξάνδρου»

Πηγή: ΕΘΝΟΣ.gr
ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΓΝΑΤΙΑΔΗΣ- ΜΑΡΙΑ ΡΙΤΖΑΛΕΟΥ
Δημοσίευση: 21/09/204.

Μάχη γύρω από την Αμφίπολη

Αρχαιολόγοι και ιστορικοί, φιλόλογοι και αρχαιολάτρες βρήκαν πεδίον δόξης λαμπρόν για να διατυπώσουν διαφορετικές γνώμες και να διασταυρώσουν τα ξίφη τους, δεδομένης της διάστασης που πήρε το σημαντικό εύρημα, πριν ακόμη η αρχαιολογική σκαπάνη δώσει τις δικές της απαντήσεις. Κι ενώ ως τώρα η έριδα είχε θέμα την ταυτότητα του νεκρού, τον ρόλο των Σφιγγών και των Καρυατίδων, τώρα πέφτει στο τραπέζι και το θέμα της χρονολόγησης του μνημείου.

Είναι του Μεγάλου Αλεξάνδρου ή της Ρωξάνης ή µήπως στα σπλάγχνα του βρίσκεται ο Νέαρχος; Ηταν έργο του Δεινοκράτη ή του Πλάτωνα; Εχει άρωµα Αθήνας ή Αιγύπτου; Φωτιές έχει ανάψει ο τύµβος Καστά στην Αµφίπολη στα αρχαιολογικά πηγαδάκια. Αρχαιολόγοι και ιστορικοί, φιλόλογοι και αρχαιολάτρες βρήκαν πεδίον δόξης λαµπρόν για να διατυπώσουν διαφορετικές γνώµες και να διασταυρώσουν τα ξίφη τους, δεδοµένης της διάστασης που πήρε το εύρηµα.

Η ανασκαφή μπορεί να μην έχει δώσει ακόμη σαφείς απαντήσεις, κάτι που παραδέχονται όλοι, όμως ακόμη και εκείνοι που εξαρχής είχαν κρατήσει αποστάσεις ασφαλείας από το αναμφισβήτητα εντυπωσιακό εύρημα δυσκολεύονται πλέον να αντισταθούν στον πειρασμό και να μη διατυπώσουν ακόμη μια άποψη, μπερδεύοντας περισσότερο τα κομμάτια τού έτσι κι αλλιώς διαλυμένου παζλ.

Ως άλλες εμπορικές επιτυχίες του πενταγράμμου, κοινώς σουξέ, οι απόψεις εναλλάσσονται στη δημοσιότητα, πολλές φορές προτού προλάβουν να βρουν τη θέση τους στα χείλη ή στα πληκτρολόγια εκείνων που δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το εντυπωσιακό αρχαιολογικό εύρημα. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που πρόσφατη έρευνα για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έδειξε πως ξεπέρασε σε ποσότητα και διάρκεια ο τύμβος της Αμφίπολης το ζήτημα του Ενιαίου Φόρου Ακινήτων.

Η άποψη ότι ο τάφος ανήκει στον μακεδόνα στρατηλάτη ξεθύμανε νωρίς - αν και υπάρχουν κάποιοι που ελπίζουν ακόμη - δεδομένου ότι όλες οι πηγές λένε πως ο Αλέξανδρος τάφηκε στην Αλεξάνδρεια και τον τάφο του μάλιστα είχαν επισκεφθεί ρωμαίοι αυτοκράτορες, όπως ο Καρακάλλας (2ος αι. μ.Χ).

Οσο για τη Ρωξάνη, αν και ορισμένοι θεώρησαν ότι οι Σφίγγες υπαινίσσονται την παρουσία της ανατολίτισσας πριγκίπισσας, η θεωρία έχει απορριφθεί δεδομένου ότι ο Κάσσιος που τη δολοφόνησε δεν θα έφτιαχνε ένα τόσο μεγαλοπρεπές μνημείο για χάρη της ενώ ο γιος της, ο οποίος δολοφονήθηκε μαζί της, είναι γνωστό ότι έχει ταφεί στη Βεργίνα. Ακόμη και για τον επικεφαλής του στόλου του Μεγάλου Αλεξάνδρου, τον Νέαρχο, πολλοί επιστήμονες θεωρούν ότι είναι υπερβολικά μεγάλος.

Ορισμένοι πίσω από τις Σφίγγες εντόπιζαν αιγυπτιακές επιρροές σε συνδυασμό με τη χρήση σφραγιστικών τοίχων, πρακτική που συνηθιζόταν στις πυραμίδες, ενώ άλλοι «διάβαζαν» ίχνη της Αθήνας στα μάτια των Καρυατίδων και συνδύαζαν την παρουσία τους με το γεγονός ότι η Αμφίπολη υπήρξε αθηναϊκή αποικία.

Οσο για τον δημιουργό του τάφου, δεν έλειψαν εκείνοι που θεώρησαν το εντυπωσιακού μεγέθους μνημείο έργο του Δεινοκράτη, του αρχιτέκτονα που είχε σχεδιάσει εκτός των άλλων το ρυμοτομικό σχέδιο της Αλεξάνδρειας, ασχέτως αν δεν υπάρχει μέχρι στιγμής κανένα έργο του ώστε να έχουμε μέτρο σύγκρισης.

Αλλοι θεωρούν ότι ο Πλάτωνας βρίσκεται πίσω από τον σχεδιασμό των μακεδονικών τάφων, κατά συνέπεια και εκείνου της Αμφίπολης. Μεγάλο μέρος της διαμάχης όμως εξαντλήθηκε και στο αν ο τάφος είναι συλημένος ή ασύλητος - ξεκάθαρη απάντηση ούτε σε αυτό το ζήτημα δεν έχει ακόμη δοθεί.

Μακεδονικός ή ρωμαϊκός;

Και ενώ τα ερωτήματα φυτρώνουν σαν τα μανιτάρια, ένα ακόμη ζεύγος διαφορετικών απόψεων έρχεται να ανακατέψει την τράπουλα και να θέσει νέα ζητήματα στο τραπέζι. Είναι σωστή η αρχική χρονολόγηση του τάφου; Και μήπως δεν πρόκειται για μακεδονικό τάφο του τέλους του 4ου αι. ή των αρχών του 3ου αι. π.Χ. με μοναδική είσοδο, αλλά για ρωμαϊκό πολυάνδριο - μνημείο μιας από τις σημαντικότερες μάχες που άλλαξαν τον ρου της Ιστορίας;

Σαφέστατα υπέρ της ταύτισης του μνημείου με μακεδονικό τάφο έχει ταχθεί η επίτιμη διευθύντρια Κλασικών Αρχαιοτήτων Κατερίνα Ρωμιοπούλου διότι «τα τοιχώματα είναι από πελεκητούς λίθους, έχει καμαρωτή στέγη, έχει κτιστό δρόμο που οδηγεί σε ορθογώνιους θαλάμους και διαδρόμους» και συμφωνεί με τη χρονολόγηση του 4ου αι. ή των αρχών του 3ου αι. π.Χ., ενώ επισημαίνει τη μοναδικότητα του μνημείου τόσο λόγω του μεγέθους όσο και λόγω της παρουσίας των Καρυατίδων.

Οι φωνές που ώς τώρα μιλούσαν για λάθος εξαρχής χρονολόγηση του μνημείου ήταν αρκετές αλλά χαμηλόφωνες παρά το γεγονός ότι προέρχονταν ακόμη και από υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού. Οι Καρυάτιδες που ήρθαν στο φως όμως αποτελούν πλέον πολύτιμο στοιχείο για όσους υποστηρίζουν ότι δεν πρόκειται για μακεδονικό τάφο. «Το κλειδί είναι οι Καρυάτιδες» λέει η καθηγήτρια Κλασικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Ολγα Παλαγγιά. «Κλειδώνουν τη χρονολόγηση του μνημείου στη ρωμαϊκή εποχή και όχι νωρίτερα από τον 1ο αι. π.Χ. Είναι αρχαϊστικές, δηλαδή φορούν λοξό ιμάτιο, όπως οι αρχαϊκές κόρες, αλλά το κεφάλι τους μοιάζει κλασικό, λες και το έχει φτιάξει ο Πραξιτέλης.

Πρόκειται για μια σύνθεση που συνηθιζόταν στα ρωμαϊκά χρόνια από την αγάπη για το παρελθόν. Δεν υπάρχουν αντίστοιχες σε ταφικά μνημεία. Εκείνες του τάφου στο Σβεστάρι της Βουλγαρίας δεν έχουν καμία σχέση στυλιστικά. Πρόκειται για χορεύτριες».

«Κλειδί» οι Καρυάτιδες

Αρκούν όμως μόνο οι Καρυάτιδες για να αλλάξει χρονολόγηση ολόκληρο το μνημείο; «Τέτοιου είδους γλυπτική - όσον αφορά και τις Σφίγγες και τις Καρυάτιδες - δεν υπάρχει επ' ουδενί σε μακεδονικούς τάφους. Σφίγγες σε τάφους συναντούμε στην αρχαϊκή Αθήνα, αλλά όχι στα κλασικά χρόνια.

Επομένως είναι περίεργο να τις βρίσκουμε σε μακεδονικό τάφο. Αντιθέτως στα ρωμαϊκά χρόνια δεν υπάρχουν μόνο σε τάφους αλλά αποτελούν και το σύμβολο του αυτοκράτορα Αυγούστου (σ.σ.: ιδρυτή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας). Οι Καρυάτιδες δε, ήταν το αγαπημένο του διακοσμητικό στοιχείο. Στη Ρώμη έφτιαξε το Πάνθεον, που δεν σώζεται, το οποίο είχε κοσμήσει με Καρυάτιδες, μια μόδα που ξεκίνησε από τα μικρά Προπύλαια της Ελευσίνας το 48 π.Χ.». Αν η θεωρία αυτή έχει βάση, ποιος θα μπορούσε να είναι θαμμένος στην Αμφίπολη; «Οι πεσόντες από τη μάχη των Φιλίππων» εκτιμά η Ολγα Παλαγγιά.

«Στους Φιλίππους συγκρούστηκαν το 42 π.Χ. οι στρατοί από τη μία του Οκταβιανού Αυγούστου και του Μάρκου Αντωνίου και από την άλλη του Βρούτου και του Κάσσιου, των δολοφόνων του Ιουλίου Καίσαρα. Οι νικητές (σ.σ.: Οκταβιανός Αύγουστος και Μάρκος Αντώνιος) πιθανόν να έθαψαν τους νεκρούς τους - που θα ήταν πολλοί αφού κάθε πλευρά είχε περί τους 80.000 στρατιώτες - στο στρατόπεδό τους στην Αμφίπολη.

Πιθανόν δε να χρησιμοποίησαν μάρμαρο Θάσου, νησί που ήλεγχαν οι αντίπαλοι. Αυτό το μνημείο έχει τόνους μαρμάρου, ενώ οι μακεδονικοί τάφοι ήταν κατασκευασμένοι από ασβεστόλιθο με επίχριση. Μαρμάρινες ήταν μόνο οι πόρτες τους» συνεχίζει και επισημαίνει ότι ανάλογης διάταξης αλλά μικρότερα σε μέγεθος μνημεία υπάρχουν στη Ρώμη, π.χ. ο τύμβος με ταφικό περίβολο και πρόπυλο του Αυγούστου και ένα ακόμη στην Αλγερία. Προσθέτει δε ακόμη μία λεπτομέρεια: «Δεν έχουν βρεθεί ούτε πόρτες ούτε στρόφιγγες στα δύο πρόπυλα, που σημαίνει ότι το μνημείο ήταν ανοικτό και επισκέψιμο - πιθανόν να ήταν γεμάτο μαρμάρινα οστεοφυλάκια - όπως οι κατακόμβες στη Ρώμη και ίσως σφραγίστηκε σε μεταγενέστερη εποχή».

Οσοι πιστεύουν ότι ο τύμβος χρονολογείται στο τέλος του 4ου ή στις αρχές του 3ου αι. π.Χ. βασίζονται και στην παρουσία του περίφημου μαρμάρινου Λέοντα της Αμφίπολης επί του μνημείου, άποψη που υποστηρίζει η ανασκαφέας του χώρου Κατερίνα Περιστέρη. Οι θιασώτες της ρωμαϊκής χρονολόγησης του μνημείου ωστόσο αποσυνδέουν τον Λέοντα από τον τύμβο.

«Οσοι πιστεύουν πως ο τύμβος χρονολογείται στον 4ο αι. π.Χ. αναγκαστικά προτείνουν ονόματα γύρω από την οικογένεια και τους στρατηγούς του Αλεξάνδρου. Αν προσέξει όμως κάποιος θα δει ότι εκτός των άλλων τα μωσαϊκά και ο ζωγραφικός διάκοσμος είναι χαμηλής ποιότητας και δεν συγκρίνονται με την ποιότητα των μακεδονικών τάφων. Είναι επαρχιακή τέχνη που διόλου δεν συνδέεται με εκείνη των Μακεδόνων.

Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι αν όντως συνδέεται με τη μάχη των Φιλίππων δεν χάσαμε, αλλά βρισκόμαστε μπροστά σε ένα μνημείο που σχετίζεται με μια από τις σημαντικότερες μάχες της Ιστορίας. Δεν υπάρχει πάντως αμφιβολία ότι πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό και σπάνιο μνημείο και δεν ξέρουμε ακόμη τι κρύβει» καταλήγει.

Πηγή: ΤΑ ΝΕΑ
Δημοσίευση: 13/09/2014/